Deze zware plank moet naar de bovenste verdieping van het huis. Je kunt hem gewoon omhoog trekken als je boven staat, maar met een katrol krijg je heel wat minder spierpijn!
Hieronder lees je hoe een katrol werkt, én hoe een hefboom en tandwielen werken.

Hefboom
Met een hefboom kun je iets zwaars optillen, voortduwen of naar je toe trekken. Een hefboom is een staaf die steunt op een draaipunt. Het ene uiteinde is kort en het andere lang. Het zware voorwerp leg je op de korte kant. Om het omhoog te krijgen oefen je kracht uit op de lange kant. Een goed voorbeeld is de wip. Jij gaat helemaal aan uiteinde zitten en je vader aan de andere kant dicht bij het draaipunt. Je vader gaat omhoog, hoewel jij veel lichter bent. Hoe langer de lange kant is, hoe meer kracht je kunt uitoefenen. Ook een steekwagentje en een notenkraker maken gebruik van de hefboomwerking.

Katrol
Met een katrol kun je voorwerpen gemakkelijker omhoog hijsen. Verhuizers trekken een piano naar de bovenste verdieping terwijl ze zelf beneden staan. Dit is gemakkelijker dan wanneer ze boven zouden staan. Het touw loopt over een wiel. Dit is de katrol. De katrol verandert de richting van de kracht. Als de verhuizers twee katrollen gebruiken wordt het gewicht van de piano verdeeld over twee touwen. Ze hebben dan ook minder kracht nodig. Hoe meer wielen ze gebruiken, hoe meer het gewicht verdeeld wordt, dus hoe minder kracht er nodig is.

Tandwielen
Met tandwielen kun je kracht in snelheid omzetten. Denk maar aan je fiets. Een groot en een klein tandwiel grijpen met de tanden in elkaar. De tanden gaan even snel, maar het grote wiel heeft natuurlijk veel meer tanden. Het grote tandwiel draait langzamer, maar met een grotere kracht dan het kleine tandwiel. Met tandwielen draai je een beweging om. Dit is handig in sommige machines. Twee tandwielen die in elkaar grijpen draaien ieder een andere kant op. Door er een ketting tussen te spannen, zoals bij de fiets, draaien ze weer dezelfde kant op.